Nghệ sỹ nhiếp ảnh Trần Thế Long, người kể chuyện xuất sắc bằng ống kính

Ghi chép của HOA XUÂN

Một buổi sáng mùa hè, chúng tôi có dịp ngồi trò chuyện cùng nghệ sỹ nhiếp ảnh (NSNA) Trần Thế Long, số nhà 52, Ngô Quyền, phường Nam Định. Trong căn phòng nhỏ, ông giới thiệu tỉ mỉ “hoàn cảnh ra đời” của từng bức ảnh, tâm tư người nghệ sỹ gửi gắm phía sau ống kính. Hơn 40 năm gắn bó với bộ môn nhiếp ảnh, bằng vốn sống phong phú, sự quan sát tinh tế, tài hoa, Trần Thế Long đã có hàng chục tác phẩm ảnh “để đời”, đạt nhiều giải thưởng danh giá tại các cuộc thi ảnh nghệ thuật trong nước và quốc tế.

Nghệ sỹ nhiếp ảnh Trần Thế Long giới thiệu các tác phẩm ảnh

Năm 1994, lần đầu tiên tham gia Liên hoan ảnh nghệ thuật toàn quốc, từ một thợ chụp ảnh dịch vụ đơn thuần, Trần Thế Long có bức ảnh “Tâm tình” được chọn trưng bày ở triển lãm liên hoan. Kể về “cơ duyên” chụp được bức “Tâm tình”, ông cho biết: “Đây là bức ảnh chụp trong một lần tôi cùng thầy giáo dạy nhiếp ảnh của mình đi thực tế về xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc (cũ) tìm cảm hứng sáng tác. Khi đó, tôi thấy có hai chú bò ở dưới ruộng đang ghé sát tai nhau như thì thầm,“trò chuyện” gì đó trông rất ngộ nghĩnh. Tôi lập tức giơ máy và nhanh chóng bắt lấy khoảnh khắc thú vị ấy”. Tác phẩm đầu tay tuy không đạt giải nhưng tạo động lực lớn giúp Trần Thế Long quyết tâm gắn bó, theo nghề. Cũng trong năm này ông còn tham gia Liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực đồng bằng sông Hồng và đoạt giải Khuyến khích với tác phẩm “Thiền của lá”. Bức ảnh được giới chuyên môn đánh giá cao về tư duy hình ảnh, sáng tạo trong góc máy thể hiện. Năm 1995, ông tiếp tục gặt hái những thành công khi đoạt giải Ba Liên hoan ảnh nghệ thuật tỉnh Nam Hà với tác phẩm “Thời bé dại” và giải Ba Liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực đồng bằng sông Hồng, giải C ảnh xuất sắc quốc gia, giải B giải thưởng Văn học nghệ thuật Nguyễn Khuyến với tác phẩm “Hương đồng”. Năm 1996, Trần Thế Long được kết nạp hội viên bộ môn Nhiếp ảnh Hội Văn học Nghệ thuật Nam Định (cũ). Tham gia vào Hội, ông có điều kiện học hỏi, nghiên cứu chuyên sâu về nhiếp ảnh, từ đó, nâng cao khả năng sáng tạo. Cùng năm đó, ông có 2 tác phẩm đoạt giải: “Thu nồng hương” (giải Ba Liên hoan ảnh nghệ thuật tỉnh), “Nhả tơ” (giải Khuyến khích của Uỷ ban Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam). Năm 1997, ông được kết nạp hội viên Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam. Năm 1998, ông được Liên đoàn Nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế (FIAP) phong tước hiệu Nghệ sĩ (A.FIAP), năm 2001 được phong tước hiệu Nghệ sĩ xuất sắc (E.FIAP). Năm 2002, ông được Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam phong tước hiệu Nghệ sĩ (A.VAPA).

“Hai mặt cuộc sống” đã đạt nhiều giải thưởng quốc tế uy tín về nhiếp ảnh của nghệ sỹ nhiếp ảnh Trần Thế Long.

Khoảng 20 năm trở lại đây, Trần Thế Long đã sáng tác hàng chục tác phẩm gây tiếng vang trong các cuộc thi ảnh nghệ thuật trong nước và quốc tế. Tiêu biểu là các tác phẩm: “Trước mùa mưa” (giải Khuyến khích Liên hoan ảnh Nghệ thuật các tỉnh đồng bằng sông Hồng, Bằng danh dự cuộc thi ảnh nghệ thuật quốc tế tổ chức tại Bangladesh - 1997); “Cảnh quê” (Huy chương Đồng cuộc thi ảnh nghệ thuật do Liên đoàn Nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế tổ chức ở Mỹ - 1999); “Hạnh phúc của thầy giáo già” (giải Xuất sắc ACCU do UNESCO bảo trợ - 1999); “Nụ hôn của gió” (Huy chương Vàng cuộc thi ảnh nghệ thuật tổ chức ở Áo - 1999), giải A ảnh xuất sắc quốc gia (Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam); bộ ảnh “Vào lớp” (Huy chương Bạc cuộc thi ảnh bộ do Liên đoàn Nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế tổ chức tại Áo - 1999). Năm 2024, 2025 có thể nói là những năm “bội thu” giải thưởng của  NSNA Trần Thế Long. Trong đó, năm 2024 với bức ảnh “Hai mặt cuộc sống”, lấy nhân vật là chính con trai mình, ông đã chụp khuôn mặt con ở cùng một thời điểm với những trạng thái biểu cảm đối lập. Tác giả cho biết: “Tôi đã quan sát con trai trong một thời gian dài. Có những lúc tôi thấy con đang rất vui vẻ nhưng rồi lại buồn rầu, cau có ngay sau đó. Từ đó tôi đã nghĩ ra ý tưởng chụp bức “Hai mặt cuộc sống”. Khi chụp, tôi có nhờ con trai “diễn” một chút”. Trên phông nền đen, Trần Thế Long đặt cùng một tỷ lệ phóng đại, sao cho khi lên ảnh thực tế các chi tiết mắt, mũi, miệng của khuôn mặt con trai khi nhìn nghiêng trùng với khuôn mặt nhìn thẳng, tạo hiệu ứng thị giác, cảm xúc mạnh cho người xem. Bức ảnh “Hai mặt cuộc sống” đã đạt nhiều giải thưởng quốc tế như: Bằng Danh dự Cuộc thi ảnh quốc tế tại Philippin; Huy chương Bạc cuộc thi ảnh Quốc tế tại Mỹ; Bằng Danh dự Cuộc thi ảnh quốc tế tại Ấn Độ - 2025; Bằng Danh dự Cuộc thi ảnh quốc tế tại Mỹ - 2025. Bằng Danh dự FIAP Cuộc thi ảnh Quốc tế tại Singapore - 2025; Huy chương Bạc cuộc thi ảnh quốc tế tại Mỹ - 2025… Với bức ảnh “Dịch vụ ngày mưa”, tác giả cũng đã đạt 2 Bằng danh dự Cuộc thi ảnh quốc tế tại Philippin - 2024; Huy chương Bạc cuộc thi ảnh Quốc tế tại Philippin - 2024; 2 Huy chương Vàng cuộc thi ảnh quốc tế tại Ấn Độ - 2024... Năm 2025, tác phẩm “Cháu bé vùng cao” tiếp tục mang về 1 Huy chương Vàng FIAP Cuộc thi ảnh Quốc tế tại Ấn Độ cho Trần Thế Long.

Trong suốt vài chục năm gắn bó với bộ môn nhiếp ảnh, NSNA Trần Thế Long đã chụp hàng nghìn bức ảnh với nhiều đề tài và nhân vật khác nhau. Điều dễ nhận thấy nhất trong các tác phẩm ảnh nghệ thuật của ông là sự chau chuốt, tỉ mỉ trong từng chi tiết. Ông sử dụng thành thục kỹ thuật điều tiết ánh sáng kết hợp với bố cục sáng tạo để tạo điểm nhấn cho chủ thể. NSNA Trần Thế Long chia sẻ thêm: “Đối với nhân vật, 2 đối tượng tôi quan tâm, thích chụp hơn cả là phụ nữ và trẻ em, đặc biệt là người phụ nữ”. Phụ nữ trong các bức ảnh của ông được đặt trong nhiều bối cảnh nhằm toát lên vẻ đẹp tinh tế, hiền hậu, chất phác. Trong số các tác phẩm chụp về phụ nữ, ông tâm đắc nhất với bức “Nụ hôn của gió” chụp ở triền đê xã Mỹ Tân (cũ). Để thể hiện tác phẩm, ông sử dụng ống kính góc rộng, hướng góc máy lên cao, từ đó tôn vinh nét đẹp người phụ nữ. Trong ảnh, chiếc khăn voan màu vàng của cô gái tung bay trước gió nổi bật giữa nền trời xanh bao la. Tác phẩm tiêu biểu cho vẻ đẹp, sự hòa quyện giữa con người và thiên nhiên. Ngoài ra ông còn có bức “Nữ chủ nhân trẻ” chụp ở huyện Vụ Bản (cũ) ghi lại cảnh một cô gái trẻ ngồi giữa vựa lúa vàng đang ghi chép các chỉ số năng suất cũng đã giành được nhiều giải thưởng về nhiếp ảnh uy tín trong nước lẫn quốc tế.

Nghiêm túc và say nghề, NSNA Trần Thế Long đã dành cả cuộc đời mình để khám phá và ghi lại những khoảnh khắc nhân văn, đẹp đẽ của cuộc sống. Ngắm nhìn những khuôn hình đầy tính nghệ thuật, sáng tạo của Trần Thế Long càng thấy ông đã kể thật xuất sắc, tinh tế và độc đáo những câu chuyện đời, chuyện nghề, chuyện thiên nhiên vạn vật… bằng ống kính.

                                                                        H.X

(Nguồn: TC VNNB số 319 - 05/2026)