Nhà thơ Lâm Xuân Vi về miền mây trắng

Nhà thơ Lâm Xuân Vi, nguyên Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, hội viên Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, Trưởng Ban Hội viên Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Ninh Bình từ năm 2004 đến nay, nguyên Ủy viên Ban chấp hành Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Ninh Bình, nguyên Biên tập viên phụ trách chuyên mục Thơ, Lý luận phê bình Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình, người đảng viên gương mẫu, 59 năm tuổi Đảng, người cán bộ tận tụy, người chồng, người cha, người ông, người cụ mẫu mực thân thương của gia đình đã rời xa cõi tạm để trở về miền mây trắng.

Nhà thơ Lâm Xuân Vi

(1941 - 2026)

nguyên Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn,

nguyên Ủy viên Ban chấp hành Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Ninh Bình khóa I, II, III, IV, V

nguyên Biên tập viên Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình từ năm 1994 – 2020

Trưởng Ban Hội viên Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Ninh Bình từ 2004 đến nay.

Nhà thơ Lâm Xuân Vi, sinh ngày 21 tháng 11 năm 1941, trong gia đình nông dân nghèo, tại thôn Tùy Hối, xã Gia Tân, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình (nay là xã Gia Vân, tỉnh Ninh Bình) - Một vùng quê đồng chiêm giàu truyền thống lịch sử, văn hoá và cách mạng. Khi còn nhỏ, nhà thơ Lâm Xuân Vi được bố mẹ cho đi học ở trường làng. Kế tục truyền thống của gia đình, dòng họ và quê hương, ông luôn quyết tâm phấn đấu học tập, rèn luyện và công tác để xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc và đóng góp công sức vào công cuộc bảo vệ và xây dựng quê hương, đất nước.

“Hồn thơ giản dị khiêm nhường

Bứt từ gan ruột máu xương từng lời

Nỗi niềm thổn thức thơ tôi

Bớt đi câu chữ dong chơi vô hồn

Bớt phù phiếm, bớt phô trương

Biết chia sẻ với đời thường đớn đau”

(Tri âm- nhà thơ Lâm Xuân Vi) 

Về sự nghiệp: Từ năm 1958 đến năm 1962, khi còn ngồi trên ghế nhà trường, cậu bé Lâm Xuân Vi vừa nỗ lực học tập, rèn luyện, vừa tích cực tham gia các phong trào đoàn thể; trong thời gian học tại Trường phổ thông cấp II Gia Viễn, được tín nhiệm bầu làm Phân đoàn trưởng Thanh niên. Mặc dù học lực tốt, song do hoàn cảnh gia đình khó khăn, bố mẹ già yếu nên Lâm Xuân Vi không có điều kiện tiếp tục theo học cấp III. Sau đó, người thanh niên ấy thi vào Trường Trung cấp Thủy lợi Hà Nội và tại đây, tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Đoàn lớp Thi công I.

Từ năm 1963 đến năm 1971, chàng trai trẻ Lâm Xuân Vi về công tác trong ngành Thủy lợi Ninh Bình, trải qua nhiều vị trí khác nhau như: nhân viên kỹ thuật, Phó Ban Chỉ huy công trường, phụ trách kỹ thuật thi công Phòng Thủy nông; sau đó đảm nhiệm nhiệm vụ Cán bộ Thanh tra, Bí thư Chi đoàn Hành chính – Tổ chức rồi đến Ủy viên Thường vụ Đoàn Ty Thủy lợi Ninh Bình. Với những thành tích công tác xuất sắc,  người đoàn viên thanh niên ưu tú ấy vinh dự được kết nạp vào Đảng ngày 03/9/1967; sau đó, được cử đi học tại Trường Đại học Thủy lợi Hà Nội. Từ tháng 11 năm 1971 đến tháng 6 năm 1972, trong thời gian học tập tại Trường Đại học Thủy lợi Hà Nội, đồng chí Lâm Xuân Vi được tín nhiệm giao nhiệm vụ Tổ trưởng Đảng, Tổ trưởng Đồ án Khoa Thi công.

Từ tháng 9 năm 1972 đến tháng 5 năm 1973, sau khi tốt nghiệp đại học, đồng chí được phân công về phụ trách bộ phận Văn phòng tổng hợp Ban Chỉ đạo hoàn chỉnh Thủy Nông tỉnh Ninh Bình. Từ năm 1973 đến năm 1974, đồng chí được đề bạt giữ chức Phó Giám đốc Công ty Xây dựng Thủy lợi Ninh Bình, là Chi ủy viên Chi bộ Công ty. Từ năm 1976 đến năm 1982, đồng chí được đề bạt giữ chức Chủ nhiệm Công ty xây dựng Thủy lợi II tỉnh Hà Nam Ninh, là Đảng ủy viên Đảng bộ Công ty. Từ năm 1985 đến tháng 4 năm 1995, đồng chí giữ chức Giám đốc Xí nghiệp, là Phó Bí thư Đảng ủy. Từ tháng 4 năm 1995 đến tháng 9 năm 1996, đồng chí giữ chức Phó Giám đốc Sở Thủy lợi Ninh Bình. Từ tháng 10 năm 1996 đến tháng 3 năm 2003, đồng chí giữ chức Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Ninh Bình rồi nghỉ hưu theo chế độ Bảo hiểm xã hội từ tháng 3 năm 2003.

Trong thời gian giữ cương vị Giám đốc Công ty, Xí nghiệp đồng chí Lâm Xuân Vi đã cùng tập thể lãnh đạo, cán bộ, công nhân viên đưa đơn vị trở thành điển hình toàn diện của tỉnh Hà Nam Ninh. Khi đảm nhiệm chức vụ Phó Giám đốc Sở, đồng chí đã có nhiều đóng góp quan trọng, đặc biệt là việc đưa yếu tố mỹ thuật, kiến trúc vào các dự án thủy lợi, góp phần tạo nên sự hài hòa giữa công trình thủy lợi với cảnh quan thiên nhiên và các di tích lịch sử, nâng cao giá trị thẩm mỹ và hiệu quả khai thác. Đồng chí đã định hướng phát triển ngành thủy lợi theo hướng đa mục tiêu, không chỉ phục vụ sản xuất nông nghiệp mà còn gắn với phát huy các giá trị văn hóa, lợi thế đặc thù của tỉnh Ninh Bình, phát triển du lịch; đồng thời đáp ứng yêu cầu phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Với những đóng góp nổi bật, đồng chí đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lĩnh vực thủy lợi, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội và làm giàu đẹp quê hương.

Về nghiệp văn chương:

“Khi tình thơ đắm say

Hồn thơ thành định mệnh”

(Cứu rỗi- nhà thơ Lâm Xuân Vi)

Đặc biệt trong lĩnh vực văn học, nhà thơ Lâm Xuân Vi được đánh giá là người có năng khiếu bẩm sinh. Với niềm đam mê sâu sắc, từ chỗ văn học chỉ là tay trái, Lâm Xuân Vi đã không ngừng nỗ lực, từng bước khẳng định vị trí và trở thành một trong những nhà văn, nhà thơ tiêu biểu của Ninh Bình vào cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI. Bên cạnh năng khiếu thiên bẩm, nhà thơ luôn ý thức kế thừa truyền thống gia đình và những giá trị văn hóa được nuôi dưỡng từ thuở nhỏ, coi văn học là nguồn cảm hứng, động lực lao động sáng tạo suốt đời, hướng tới các giá trị chân – thiện – mỹ. Thông qua hoạt động văn học, nhà thơ Lâm Xuân Vi có điều kiện giao lưu, gặp gỡ nhiều nhân vật có uy tín, trong đó có cố Tổng Bí thư Trường Chinh, đồng thời nhận được sự yêu mến của đông đảo bạn đọc qua nhiều thế hệ.

Tính đến năm 2011, nhà thơ Lâm Xuân Vi đã đạt nhiều giải thưởng quan trọng như: 02 giải thưởng của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam; giải Nhất và giải Nhì thơ khu vực Hà Nam Ninh và Ninh Bình; 04 lần đạt giải A Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Trương Hán Siêu tỉnh Ninh Bình liên tục trong 20 năm (1992–2011, xét tặng định kỳ 5 năm/lần). Ở thập niên 70, 80 của thế kỷ trước, nhà thơ Lâm Xuân Vi từng có nhiều tác phẩm kịch bản sân khấu được các đoàn nghệ thuật dàn dựng và công diễn. Năm kịch bản với 5 huy chương vàng hội diễn nghệ thuật cấp tỉnh, 01 huy chương bạc hội diễn toàn quốc, giải chính thức của Hội nghệ sỹ sân khấu Việt Nam và Đài tiếng nói Việt Nam, giải C văn học Nguyễn Khuyến. Từ khi tái lập tỉnh Ninh Bình (1992) nhà thơ chuyên tâm sáng tác thơ, viết bút ký văn học, viết nghiên cứu lý luận phê bình. Trọn một cuộc đời sáng tác, nhà thơ Lâm Xuân Vi đã xuất bản 10 tập thơ : (1988) Mưa nắng sông quê, (1989) Nắng ngày xa, (1993) Muộn mằn, (1994) Trăng riêng , (1997) Lời cỏ may, (2000) Lục bát đi tìm, (2001) Sau phía cơn mưa, (2003) Nẻo vòng tìm yêu, (2005) Chầm chậm sang thu, (2008)Tuyển tập thơ, (2016) Phúc nhà. 02 tập phê bình: những chuyến đò thơ, 01 tập bút ký và 01 Tuyển tập thơ Lâm Xuân Vi do Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh tuyển chọn.

Nhà thơ Lâm Xuân Vi được ghi nhận là một trong hai hội viên, văn nghệ sĩ tiêu biểu có nhiều đóng góp nhất cho sự nghiệp phát triển của nền văn học nghệ thuật tỉnh Ninh Bình đương đại. Năm 1988, nhà thơ được kết nạp vào hội viên Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam; năm 1997, trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, là một trong những nhà thơ chuyên nghiệp đầu tiên của Hội Văn học Nghệ thuật Ninh Bình. Trong nhiều năm từ 1994 đến 2020, nhà thơ Lâm Xuân Vi tham gia Ban Chấp hành Hội Văn học Nghệ thuật Ninh Bình các khóa I, II, III, IV,V; giữ vai trò Trưởng bộ môn Thơ từ năm 1996 đến 2020; Trưởng Ban Hội viên của Hội Văn học Nghệ thuật Ninh Bình từ năm 2004 đến nay. Với cương vị Biên tập viên chuyên mục Thơ và Lý luận phê Bình Thơ, Trưởng Ban, nhà thơ Lâm Xuân Vi giữ vai trò nòng cốt trong ban biên tập, xây dựng Tạp chí Văn  Nghệ Ninh Bình có thương hiệu đậm đà sắc thái di sản cố đô.  Nhà thơ đã góp phần quan trọng trong việc phát hiện, bồi dưỡng các cây bút trẻ, tạo dựng diện mạo mới cho văn học địa phương. Nhiều tác phẩm của nhà thơ Lâm Xuân Vi được tuyển chọn, giới thiệu rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng và các nhà xuất bản lớn, trong các tuyển tập theo chuyên đề về mẹ, giáo dục, chiến tranh và nhiều lĩnh vực khác...

Bằng niềm đam mê, tâm huyết và trách nhiệm hết mực với thơ ca nói riêng và sự nghiệp xây dựng, phát triển nền văn học nghệ thuật tỉnh Ninh Bình nói chung, nhà thơ Lâm Xuân Vi được anh em, đồng nghiệp tôn quý, trìu mến xưng tụng là người anh cả, người mở đường tạo dựng nên Bộ môn Lý luận phê bình Văn học Ninh Bình với chức năng định hướng sáng tác cho văn nghệ sĩ địa phương và định hướng thị hiếu thẩm mỹ cho công chúng. Ông cũng người cần mẫn nghiên cứu, phát hiện và khẳng định Ninh Bình là nơi khởi nguồn của nền văn học viết Việt Nam từ thế kỷ X với bài thơ “Quốc tộ” – Vận nước. Đồng thời trên con đường lao động sáng tạo và cống hiến cho nghệ thuật, nhà thơ Lâm Xuân Vi luôn đồng hành, quy tụ, dìu dắt bạn thơ để cùng tạo nên một nền thi ca Ninh Bình được bạn bè cả nước tôn vinh  “miền lục bát cố đô”.

Về gia đình:

Ga cuối cùng anh đã có em

Là có cả mọi điều viên mãn

Anh sẽ hát cho lòng thanh thản

Để em tin tất cả mới bắt đầu.

(Ga cuối – nhà thơ Lâm Xuân Vi)

Năm 1964, nhà thơ Lâm Xuân Vi kết hôn cùng vợ là Vũ Kiều Diễm, sinh được 3 người con, hai trai, một gái. Các con của nhà thơ đều đã trưởng thành, xây dựng gia đình riêng, đến nay, ông bà đã có 5 cháu nội, ngoại và 1 chắt. Các con cháu của nhà thơ luôn phát huy truyền thống của gia đình, dòng họ và tấm gương người ông, người cha, người cụ mẫu mực, luôn phấn đấu, học tập, rèn luyện và trưởng thành. Người con trai cả là đồng chí Lâm Xuân Phương, nguyên là Giám đốc Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tỉnh Ninh Bình. Người con gái thứ hai là đồng chí Lâm Phương Thanh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Thứ trưởng Trường trực Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; nguyên Bí thư Tỉnh Ủy Lạng Sơn; nguyên Phó Chánh Văn phòng thường trực Trung ương Đảng; Người con trai út Lâm Xuân Tuấn hiện là Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình. Các con dâu, con rể của nhà thơ là cán bộ, công chức, viên chức nhà nước, đảng viên gương mẫu, công tác tốt; các cháu, chắt nội, ngoại luôn chăm ngoan, học giỏi, xứng đáng với truyền thống, công lao sinh thành, dưỡng dục của gia đình. Khi đã bước sang tuổi xưa nay hiếm, nhà thơ Lâm Xuân Vi rất tâm đắc với tập thơ “Phúc nhà” và bài thơ “Tiếp nối phúc nhà” là tình cảm của nhà thơ viết tặng cháu nội Lâm Hoàng.

"Tiếp nối phúc nhà

Giờ Cháu du học Đức

Đường tu nghiệp đắp bồi kiến thức...

Vốn nết nhà tự lực lập thân."

Trong sinh hoạt tập thể và cuộc sống với bà con phố, xóm, với đồng chí, đồng nghiệp và bạn bè, nhà thơ Lâm Xuân Vi luôn gương mẫu, sống chan hòa, tình cảm, được đồng đội, đồng nghiệp và nhân dân ở những nơi mà đồng chí đã từng công tác quý mến tin yêu. Trong gia đình, nhà thơ Lâm Xuân Vi là người chồng, người cha, người ông, người cụ mẫu mực, nghiêm khắc, đức độ mà giàu lòng nhân ái, bao dung. Khi đã được nghỉ hưu, đồng chí luôn luôn nêu cao tinh thần gương mẫu của người đảng viên, sống chân thành, tình cảm, trách nhiệm, tiếp tục có nhiều sáng tác trong lĩnh vực văn học nghệ thuật.

Suốt cuộc đời, dù ở vị trí công tác nào, nhà thơ Lâm Xuân Vi luôn gương mẫu chấp hành sự phân công của tổ chức; mẫu mực chịu khó học tập, nghiên cứu, là con người có tinh thần đổi mới, sáng tạo. Dù khó khăn, gian khổ đến đâu, luôn vượt qua để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao; luôn nêu cao tính tiền phong, gương mẫu của người cán bộ, đảng viên; coi trọng giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng; tôn trọng Nhân dân, thương yêu đồng chí, giúp đỡ đồng nghiệp.

Với 86 năm tuổi đời, 59 năm tuổi Đảng, những công lao, đóng góp và cống hiến của mình, nhà thơ Lâm Xuân Vi đã vinh dự được tặng Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng; được Đảng, Nhà nước, các cơ quan, đoàn thể Trung ương và địa phương tặng nhiều Huân, Huy chương; Bằng khen và các phần thưởng cao quý khác.

“Khát khao về với cội nguồn

Ngàn năm đeo đẳng nỗi buồn ly quê”

(Cội nguồn – nhà thơ Lâm Xuân Vi) 

Mặc dù được gia đình, đội ngũ y bác sỹ tận tình chăm sóc, cứu chữa nhưng do tuổi cao sức yếu, bệnh trọng, nhà thơ Lâm Xuân Vi đã vĩnh biệt chúng ta về với cõi Vĩnh Hằng vào lúc 08 giờ 03 phút, ngày 31 tháng 3 năm 2026 (tức ngày 13 tháng 2 năm Bính Ngọ), hưởng thọ 86 tuổi; để lại cho gia quyến, đồng chí, bạn bè, bà con phố, xóm niềm tiếc thương sâu sắc.  Bây giờ nhà thơ lại được trở về cội nguồn quê hương an nghỉ giấc thiên thu.

Yêu đồng chiêm đến tàn hơi

 Trở về đất lại đắp bồi đồng chiêm

(Mẹ - nhà thơ Lâm Xuân Vi)

Với người yêu thơ, nhà thơ Lâm Xuân Vi đã rời xa cõi tạm để bay về miền mây trắng, nhưng trên bầu trời văn học nghệ thuật Ninh Bình, ngôi sao mai ấy sẽ mãi mãi không bao giờ tắt.

“Vẫn cầu xin kiếp luân hồi

Được đầu thai lại kiếp người thi nhân

Đa mang tiếp nghiệp phong trần

Yêu thương rồi lại nợ nần yêu thương”

(Trăng riêng – nhà thơ Lâm Xuân Vi)

Trong niềm tiếc thương vô hạn, bạn hữu gần xa và những người sáng tạo văn học nghệ thuật xin kính cẩn nghiêng mình vĩnh biệt nhà thơ Lâm Xuân Vi kính mến! xin được gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đến gia quyến nhà thơ Lâm Xuân Vi. Với tấm lòng biết ơn sâu sắc, đội ngũ văn nghệ sĩ tỉnh nhà cùng Hội Văn học nghệ thuật Ninh Bình và Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình, xin nguyện sẽ tiếp tục đoàn kết, thống nhất, nỗ lực phấn đấu xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

“Những câu thơ vượt lên

                     sóng thần

                               núi lửa

ngang tàng như bão tố

neo vào thăm thẳm trùng khơi

Những câu thơ hóa đá xót thương đời

triệu triệu năm vọng phu khao khát

Những câu thơ trùm lên nắng rát

hóa xương rồng - hoang mạc tươi xanh

Những câu thơ dữ dội giao tranh

rồi lại thương yêu

tu mình

             thành chính quả

Những câu thơ khám phá

Làm nên bản ngã

Một Nhà Thơ.

(Những câu thơ - nhà thơ Lâm Xuân Vi)

VNNB