Dưới một mái nhà chung
MAI HƯƠNG
Thư ký Chi hội Nhà báo Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình
Những ngày đầu thu năm 2025, trụ sở Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Ninh Bình, toà soạn Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình mang một không khí khác thường. Không hẳn là cảm giác của một sự kiện lớn, cũng không phải những cuộc gặp gỡ mang tính nghi thức. Đó là sự nhộn nhịp hẳn lên của một ngôi nhà thân thuộc đang đón thêm những thành viên mới sau một cuộc chuyển mình lịch sử.
Trên các bàn làm việc xuất hiện thêm những chồng bản thảo mới. Trong phòng biên tập có thêm những giọng nói mới, những bộ máy vi tính mới và thi thoảng ngân lên tiếng đàn piano sửa soạn ký âm cho những ca khúc mới. Những cuộc trao đổi chuyên môn kéo dài hơn thường lệ. Những câu chuyện về nghề báo, nghề văn, nghề chụp ảnh, nghề vẽ, nghề khảo cổ học về các vùng đất, về các tác giả, văn nghệ sĩ và về các tờ tạp chí văn nghệ từng gắn bó nhiều năm lại được nhắc đến với một sắc thái vừa gần gũi vừa xúc động.
Theo Đề án sắp xếp tổ chức bộ máy toà soạn báo chí sau hợp nhất, Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình - cơ quan ngôn luận của Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Ninh Bình được tiếp nhận toàn bộ đội ngũ cán bộ, viên chức và người lao động đang công tác trong chỉ tiêu biên chế của ba Hội Văn học Nghệ thuật thuộc Nam Định, Hà Nam và Ninh Bình trước đây. Từ đó, những người từng làm việc tại Tạp chí Văn nhân, Tạp chí Sông Châu và Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình cùng trở thành đồng nghiệp trong một cơ quan chung. Có người đã dành gần trọn đời làm nghề cho một tờ tạp chí như hoạ sĩ Vũ Xuân Dương, nhà văn Phạm Thị Duyên, nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Đức Duy, hoạ sĩ Bùi Thanh Liêm. Có người từng thuộc từng ngăn tủ lưu trữ bản thảo, từng số báo cũ, từng địa chỉ cộng tác viên quen thuộc như biên tập viên Bùi Hằng, Đinh Huệ, Lê Nguyệt, Trần Thương... Có người như nhà thơ Bình Nguyên, hoạ sĩ Nguyễn Ngần, nhạc sĩ Kiều Dư, nhà viết kịch Ninh Đức Hậu… vẫn còn nhớ cảm giác hồi hộp mỗi kỳ lên khuôn, mỗi lần phát hành số mới...
Đối với mỗi biên tập viên khu vực Nam Định, Hà Nam thì cái tên “Văn nhân” hay “Sông Châu” không chỉ là tên gọi của một ấn phẩm báo chí. Đó là một phần lưu giữ kỷ niệm nghề nghiệp. Đó là nơi họ đã trưởng thành. Đó là nơi lưu giữ biết bao tác phẩm, biết bao cuộc gặp gỡ, biết bao câu chuyện của văn học nghệ thuật địa phương trong hơn 3 thập niên qua. Vì thế, khi hai tạp chí hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình để cùng hội tụ về Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình, trong lòng mỗi người không tránh khỏi cảm giác bâng khuâng. Nhưng vượt lên trên những cảm xúc riêng là nhận thức chung về yêu cầu phát triển mới. Các tờ tạp chí “Văn nhân” và “Sông Châu”có thể hoàn thành sứ mệnh của mình trong một giai đoạn lịch sử nhất định. Nhưng dòng chảy văn văn học nghệ thuật của khu vực nam Đồng bằng châu thổ sông Hồng thì không dừng lại. Sứ mệnh của những người làm báo chí văn nghệ cũng không dừng lại. Nó tiếp tục được hoà nhịp trong một không gian văn hoá Cố đô Hoa Lư huyền thoại của tỉnh Ninh Bình mới và được nối dài với những trách nhiệm mới dưới một tên gọi chung: Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình.
Có lẽ chính từ những ngày đầu thu hợp nhất, sáp nhập Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Ninh Bình năm 2025 ấy, khi những người làm tạp chí văn nghệ của ba địa phương cùng ngồi lại với nhau dưới mái nhà chung của toà soạn Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình trong không gian rộng lớn của Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Ninh Bình, một cộng đồng nghề nghiệp mới đã âm thầm hình thành. Tiếp nối một mùa đông gian khó, có người đã lựa chọn công việc mới, có những người lại lui về dành trọn vẹn thời gian cho gia đình, để lại biết bao niềm bâng khuâng cho đồng nghiệp mới. Tuy vậy, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy toà soạn được cơ quan chủ quản Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Ninh Bình mới triển khai theo tinh thần vừa chạy vừa xếp hàng nhưng không để sót việc. Nghĩa là vừa khẩn trương kiện toàn tổ chức bộ máy nhân sự toà soạn Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình vừa bảo đảm mọi hoạt động biên tập, xuất bản, phát hành tạp chí không để đứt quãng, không làm gián đoạn nhiệm vụ chính trị của một cơ quan báo chí là tuyên truyền văn học nghệ thuật phục vụ Nhân dân và văn nghệ sĩ tỉnh nhà. Theo đó, toàn bộ đội ngũ cán bộ, viên chức, người làm việc chuyên môn tại cơ quan Thường trực Hội là những người trực tiếp tham gia làm tạp chí. Tạp chí có Ban Biên tập, Ban Trị sự chế bản, bộ phận phát hành điện tử, Tổng Biên tập của tạp chí là nhà văn Phạm Thị Duyên, bổ nhiệm hoạ sĩ Bùi Thanh Liêm làm Trưởng Ban Trị sự - chế bản, phân công biên tập viên Bùi Hằng làm Thư ký biên tập. Tham gia Ban biên tập từ những ngày đầu sáp nhập là hoạ sĩ Vũ Xuân Dương, nhà thơ Bình Nguyên, nhạc sĩ Kiều Dư, nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Đức Duy, nhà viết kịch Ninh Đức Hậu, nhà nghiên cứu văn hoá lịch sử Đinh Văn Viễn và cây bút trẻ Đinh Huệ làm biên tập viên kỹ thuật của tạp chí.
Cán bộ viên chức Hội Văn học Nghệ thuật Ninh Bình chụp ảnh lưu niệm tại trụ sở Hội nhân ngày sáp nhập Hội Ảnh : MINH TUYỀN
Và rồi sự ra đời của Chi hội Nhà báo Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình vào tháng 4 năm 2026 trở thành một bước đi tự nhiên, đánh dấu sự trưởng thành về tổ chức của cộng đồng ấy. Nhìn ở góc độ hành chính, việc thành lập Chi hội Nhà báo Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình là kết quả của quá trình kiện toàn tổ chức Hội Nhà báo tỉnh Ninh Bình sau khi hợp nhất Hội Nhà báo các tỉnh Nam Định, Hà Nam và Ninh Bình. Hiện nay Chi hội có 6 hội viên, đều là những nhà báo đang trực tiếp công tác tạp Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình từ năm 2026, đó là nhà báo Bùi Thanh Liêm, Đinh Thị Huệ, Bùi Thị Hằng, Trần Thị Hoài Thương, Nguyễn Phương Thảo. Thường trực Hội Nhà báo tỉnh Ninh Bình chỉ định nhà báo Phạm Thị Duyên làm Trưởng Thư ký Chi hội nhà báo Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình. Những ngày đầu tháng 6/2026 đúng vào dịp kỷ niệm 101 năm kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Ban Thường vụ Hội Nhà báo tỉnh Ninh Bình đã tổ chức Lễ trao quyết định kết nạp hội viên đợt I, năm 2026 cho các hội mới. Theo đó 2 nhà báo Bình Nguyên (Nguyễn Đăng Hào) và Kiều Khắc Dư được kết nạp vào Chi hội Nhà báo Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình. Nâng tổng số hội viên của Chi hội lên 8 hội viên.
Với những người làm báo chí văn nghệ, đây là một cơ hội nghề nghiệp tốt. Nhưng nếu chỉ nhìn như vậy thì có lẽ chưa đủ. Bởi đằng sau một quyết định tổ chức là câu chuyện về con người. Đằng sau một bộ máy nhân sự mới của toà soạn Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình được kiện toàn và đằng sau sự ra đời của một Chi hội Nhà báo Văn nghệ mới thành lập là sự hội tụ của nhiều kinh nghiệm nghề nghiệp, nhiều truyền thống báo chí và nhiều dòng chảy văn hóa, văn học, nghệ thuật khác nhau. Nam Định là vùng đất giàu truyền thống khoa bảng và văn chương. Hà Nam là quê hương của nhiều tên tuổi lớn trong đời sống văn học nghệ thuật dân tộc. Ninh Bình là vùng đất cố đô với chiều sâu lịch sử và văn hóa đặc biệt. Ba không gian văn hóa ấy từng có những diễn đàn văn nghệ riêng. Giờ đây, tất cả cùng gặp nhau trong một mái nhà chung của Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Ninh Bình và Hội Nhà báo tỉnh Ninh Bình. Sự gặp gỡ ấy không làm mất đi bản sắc của từng địa phương. Ngược lại, nó mở ra cơ hội để những giá trị riêng được nhận diện đầy đủ hơn trong một không gian văn hóa rộng lớn hơn.
Đồng chí Nguyễn Đăng Hào (Bình Nguyên), NSUT Kiều Dư, nhận Quyết định kết nạp hội viên
Hội nhà báo Việt Nam tại Hội nhà báo tỉnh Ninh Bình Ảnh: MINH TUYỀN
Điều dễ nhận thấy là không gian đề tài phản ánh rộng, đội ngũ cộng tác viên,văn nghệ sĩ bề thế hơn, nguồn dữ liệu phong phú và dày dặn hơn. Và trên hết, trách nhiệm xã hội cũng lớn hơn. Bởi từ đây, mỗi trang tạp chí, mỗi bài viết không chỉ phản ánh đời sống văn hóa văn nghệ của một địa phương mà còn góp phần kết nối các giá trị văn hóa, văn học, nghệ thuật của cả một vùng đất giàu truyền thống. Điều đó được khẳng định rất rõ ở việc các số Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình vẫn được xuất bản đều kỳ hằng tháng, dày dặn hơn về số lượng, sang trọng hơn về hình thức, chất lượng nội dung phong phú hơn, giá trị nghệ thuật sâu sắc hơn, không gian văn hoá xã hội được trải ra phạm vi địa lý rộng lớn hơn. Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình mang trong mình âm hưởng mới, hình thành dần lên hương sắc mới.
Sự kiện toàn tổ chức bộ máy nhân sự toà soạn Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình và ra đời của Chi hội Nhà báo Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình vì thế không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu tổ chức hội. Xa hơn, đó là việc xây dựng một môi trường nghề nghiệp mới cho những người làm báo văn nghệ. Một môi trường để học hỏi. Một môi trường để trao đổi nghiệp vụ. Một môi trường để cùng nhau nâng cao chất lượng tác phẩm.
Trong giai đoạn 2026-2030, Toà soạn và Chi hội cần trở thành cầu nối giữa các thế hệ người làm báo và đội ngũ văn nghệ sĩ. Những kinh nghiệm quý báu của lớp nhà báo đi trước cần được truyền lại cho lớp trẻ. Những phương thức làm báo hiện đại của thế hệ trẻ cần được tiếp nhận và phát huy. Sự kết hợp ấy sẽ tạo nên sức mạnh mới cho báo chí văn nghệ địa phương.
Cùng với đó là việc khuyến khích hội viên của chi hội nhà báo, cộng tác viên của tạp chí, hội viên văn nghệ sĩ của Hội Văn học nghệ thuật tỉnh tích cực tham gia các giải báo chí, các giải thưởng văn học nghệ thuật, các hoạt động nghiệp vụ, các diễn đàn học thuật và các chương trình bồi dưỡng chuyên môn. Mỗi tác phẩm chất lượng cao không chỉ là thành quả của cá nhân người viết báo, người sáng tạo văn học nghệ thuật mà còn góp phần nâng cao vị thế của Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình và của báo chí văn nghệ trong làng báo chí cách mạng Việt Nam. Quan trọng hơn cả là xây dựng một đội ngũ nhà báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng và tinh thần sáng tạo không ngừng nghỉ. Bởi trong bất kỳ giai đoạn nào, con người vẫn là yếu tố quyết định chất lượng của một cơ quan báo chí.
Những ngày rực rỡ nắng hè này, nơi phòng làm việc của Tạp chí Văn nghệ Ninh Bình, trong những tập bản thảo mới tiếp tục được chuyển đến bàn biên tập, có bài thơ, cốt truyện, ảnh nghệ thuật, bức tranh, ca khúc ngợi ca người làm báo, có cả bài nghiên cứu chuyên sâu kể về 101 năm di sản báo chí cách mạng nước nhà. Trong căn phòng ấy có những người đã nhiều năm công tác tại “Văn nghệ Ninh Bình”. Có những người từng gắn bó với “Văn nhân”. Có những người từng làm việc ở “Sông Châu”. Họ đang cùng đọc, cùng biên tập, cùng trao đổi về một số báo mới. Khung cảnh ấy có lẽ bình thường. Nhưng lại chứa đựng ý nghĩa đặc biệt. Bởi phía sau những trang bản thảo là câu chuyện của sự hội tụ. Phía sau những cuộc trao đổi chuyên môn là hành trình tiếp nối của báo chí văn nghệ trên vùng đất mới. Và phía sau tất thảy là niềm tin vào một tương lai phát triển của Tạp chí văn nghệ tỉnh Ninh Bình trong kỷ nguyên mới.
Những tờ tạp chí mang tên Văn nhân, Sông Châu và Văn nghệ Ninh Bình được sinh ra từ những thập niên cuối của thế kỷ trước, cũng như tờ văn nghệ Hà Nam Ninh khi xưa, đến nay tờ “Văn nhân” hay “Sông Châu” đã hoàn thành sứ mệnh của mình trong lịch sử để góp sức cho tờ “Văn nghệ Ninh Bình” tiếp tục thực thi sứ mệnh của chung của báo chí văn nghệ địa phương Ninh Bình trên chặng đường mới.
Những giá trị riêng có mà các thế hệ người làm báo văn nghệ gây dựng trong quá khứ vẫn đang hiện hữu, tiếp tục được viết trên những trang mới của Tạp chí Văn nghệ trên quê hương Ninh Bình. Để từ những mái nhà quen thuộc, tiếp tục được vun đắp, xây dựng nên một mái nhà chung rộng mở hơn của Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Ninh Bình hôm nay và mai sau. Và có lẽ, đó cũng chính là ý nghĩa sâu xa nhất của sự hợp nhất.
TK