Văn nghệ sĩ đồng hành cùng Mặt trận Tổ quốc - Cuộc đối thoại bền bỉ giữa sáng tạo và đời sống

ĐINH HUỆ

            Trong suốt chiều dài lịch sử, hình ảnh người văn nghệ sĩ luôn đồng hành cùng những sự kiện lớn của dân tộc và đất nước. Nếu Mặt trận Tổ quốc là nơi quy tụ khối đại đoàn kết toàn dân tộc thì văn nghệ sĩ lại là những tâm hồn sáng tạo, góp phần bồi đắp tinh thần, đạo lý, nhân văn cho khối đại đoàn kết ấy bằng tiếng nói của nghệ thuật. Sự gặp gỡ giữa hai lực lượng này một bên là tổ chức chính trị xã hội rộng lớn, một bên là lực lượng sáng tạo không ngừng nghỉ, là cuộc gặp gỡ của trách nhiệm và trái tim, của lý tưởng và sáng tạo.

Trong không khí những ngày cuối năm, trên những con đường vùng chiêm trũng, thật không khó để bắt gặp hình ảnh các văn nghệ sĩ Ninh Bình rong ruổi. Họ đi để quan sát, để ghi chép hiện thực, để lắng nghe những âm vang kín đáo của cộng đồng, nói lên “tiếng nói của nhân dân” bằng các phương tiện sáng tạo khác nhau. Đây cũng là điều mà Mặt trận Tổ quốc các cấp vẫn hằng tâm niệm gìn giữ và phát triển. Với không gian văn hóa – xã hội rộng lớn của tỉnh Ninh Bình hôm nay, mối quan hệ giữa văn nghệ sĩ và Mặt trận Tổ quốc không đơn thuần là quan hệ hình thức mà dần trở nên thực chất, bền chặt giữa tiếng nói sáng tạo và trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Hưởng ứng các phong trào do Mặt trận Tổ quốc phát động, văn nghệ sĩ Ninh Bình thường xuyên tổ chức các chuyến sáng tác thực tế tại cơ sở, ghi lại những câu chuyện đẹp trong xây dựng nông thôn mới, trong công tác phòng chống dịch, bảo vệ môi trường hay giữ gìn di sản văn hóa. Theo lời ông Nguyễn Đăng Hào - Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) tỉnh - “Nhận thức rõ vai trò, sức mạnh của VHNT trong tuyên truyền, quảng bá… Hội đã tạo điều kiện tốt nhất cho các văn nghệ sĩ nguồn cảm hứng sáng tác… nhằm quảng bá hiệu quả hình ảnh du lịch Ninh Bình đến đông đảo công chúng”. Không ít văn nghệ sĩ thừa nhận: từ những chuyến đi về vùng quê tìm hiểu về các điệu hát cổ, đến những làng nghề đang gìn giữ các sản phẩm truyền thống, văn nghệ sĩ tìm thấy cảm hứng sáng tạo từ chất liệu hiện thực. Từ những nhà văn, nhà thơ đến các nhạc sĩ, đạo diễn, diễn viên…luôn tìm cách phản ánh đời sống, con người bằng những tác phẩm mang tính thẩm mỹ và đậm bản sắc địa phương. Các tác phẩm ca ngợi quê hương đất nước, truyền thống đoàn kết, tinh thần tương thân tương ái…được ra đời đã góp phần nâng cao đời sống tinh thần và bồi đắp lòng tự hào của người dân. Ví như trại sáng tác tại xã Thịnh Long tháng 11 vừa qua, các văn nghệ sĩ đã có một hành trình sáng tác lý thú, hiệu quả, kịp thời ghi lại sự chuyển mình của quê hương, đất nước trong thời khắc sáp nhập mang đầy ý nghĩa lịch sử. Hay chuyến đi sáng tác mang tên “Sắc màu miền cao” của các hoạ sĩ Hội VHNT Ninh Bình trên những cung đường uốn lượn của miền Tây Bắc cũng là dịp để các văn nghệ sĩ ghi lại những phong cảnh đẹp của quê hương đất nước qua từng nét cọ. Họ “kể” về những miền đất nên thơ ấy bằng cách rất riêng của mình. Để rồi xem tranh, trong chúng ta đều dấy lên thôi thúc muốn xách vali lên để đi đến khám phá phong cảnh hùng vĩ nhưng cũng rất đỗi trữ tình nơi miền xa của Tổ quốc…

Biểu diễn nhạc kèn trong ngày hội VHTT Hải Hậu

Nhiều chương trình Mặt trận Tổ quốc phát động như: Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống mới ở khu dân cư, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, hay các đợt vận động ủng hộ đồng bào bão lụt đều được các văn nghệ sỹ tích cực hưởng ứng. Nghệ thuật trở thành tiếng nói mềm mại thấm sâu vào phong trào quần chúng. Văn nghệ sĩ được đánh giá là lực lượng quan trọng trong việc hình thành môi trường văn hóa lành mạnh. Nhiều tác phẩm lên án cái xấu, cái tiêu cực, bảo vệ những giá trị đạo đức truyền thống, qua đó định hướng lối sống và thẩm mỹ cho cộng đồng. Tuyên truyền giờ không còn là “khẩu hiệu”, “hô hào” mà là sự “thẩm thấu”, đi vào lòng người. Điển hình là Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc hằng năm đều trở thành không gian để văn nghệ sĩ tương tác trực tiếp với nhân dân, mang lại niềm vui giản dị mà ấm áp. Ở xã Hải Hậu, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc được tổ chức long trọng, lan tỏa. Mở đầu thường là các tiết mục văn nghệ “cây nhà lá vườn” chào mừng. Người dân hóa thân thành các nghệ sĩ chuyên nghiệp, mang lời ca tiếng hát phục vụ đồng bào của mình. Họ tham gia không phải vì phong trào mà bởi họ thấy chính bóng mình, thấy cuộc đời mình trong từng lời hát, từng mẩu chuyện kể…Những tiết mục ca ngợi quê hương, nhắc nhớ về công ơn của vị lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh hay sự hi sinh của bao thế hệ cha ông đã gây xúc động, khơi dậy tinh thần đoàn kết, chạm vào những giá trị tốt đẹp nhất trong lòng người. Nghệ thuật, bằng sự mềm mại đặc trưng, giúp các phong trào của Mặt trận đi sâu vào cộng đồng một cách tự nhiên nhất.

Trong bức tranh lớn của phát triển đô thị - đô thị di sản - cần giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc, cân đối giữa phát triển kinh tế, du lịch - với bảo tồn giá trị văn hóa, thiên nhiên, môi trường, lối sống cộng đồng. Trong bối cảnh Ninh Bình đang đặt mục tiêu trở thành đô thị di sản, sự phát triển không chỉ được đo bằng tốc độ đô thị hóa hay tăng trưởng du lịch, mà còn nằm ở khả năng giữ gìn và tôn vinh bản sắc văn hóa vốn có của vùng đất Cố đô. Làm sao vừa thúc đẩy kinh tế, hạ tầng, dịch vụ du lịch; vừa bảo vệ giá trị văn hóa – lịch sử, cảnh quan thiên nhiên và nếp sống truyền thống của cộng đồng dân cư bản địa. Vai trò của các văn nghệ sĩ và Mặt trận Tổ quốc tỉnh càng trở nên quan trọng hơn: văn nghệ sĩ là những người lưu giữ và sáng tạo bản sắc, còn Mặt trận là lực lượng huy động sự đồng thuận của cộng đồng, để người dân cùng tham gia vào quá trình xây dựng đô thị di sản. Sự kết hợp này giúp bảo đảm rằng phát triển kinh tế không đánh đổi bằng mất mát văn hóa - môi trường; và hiện đại hóa vẫn đi song hành với gìn giữ tinh hoa dân tộc, làm giàu đời sống tinh thần của nhân dân. Cuộc thi “Trang viết và cuộc sống” do Hội VHNT tỉnh Ninh Bình tổ chức là một sân chơi sáng tạo cho toàn thể các cây bút văn học nhằm ghi lại cuộc sống và con người ở mảnh đất Cố đô trầm tích. Hay đầu năm 2025, tỉnh đã khởi động Liên hoan văn hóa dân gian các di tích tiêu biểu tỉnh Ninh Bình lần thứ nhất nhằm tôn vinh các di tích, giá trị văn hóa - lịch sử, sản phẩm thủ công truyền thống, di sản văn hóa phi vật thể, khơi dậy ý thức bảo tồn văn hóa dân gian, khuyến khích sự giao lưu giữa các cộng đồng ở nhiều địa phương; đồng thời quảng bá hình ảnh văn hóa, di sản của Ninh Bình đến với du khách và người dân trong - ngoài tỉnh.

Có lẽ, mối quan hệ giữa văn nghệ sĩ Ninh Bình và Mặt trận Tổ quốc là mối quan hệ đồng hành: cùng nhìn thấy giá trị của việc đặt con người làm trung tâm. Đối với văn nghệ sĩ, con người là chất liệu sáng tạo; đối với Mặt trận, tiếng nói nghệ thuật là sợi dây kết nối giữa người với người. Khi hai dòng chảy ấy gặp nhau, đời sống tinh thần của nhân dân được bồi đắp, con người trở nên thấu hiểu và yêu thương nhau hơn.

Sự đồng hành của văn nghệ sĩ và Mặt trận Tổ quốc là minh chứng sống động cho niềm tin: “Văn nghệ từ nhân dân, vì nhân dân và với nhân dân”.

(Nguồn: TC VNNB số 313 - 12/2025)