Chạm tay vào mùa hạ
Tản văn của HÀ KIM QUY
Khi những chùm hoa gạo thưa thớt dần rồi hết hẳn là lúc trời đất giao mùa. Bầu trời xanh quang không còn vẻ u ám, xám xịt của những ngày mưa phùn giăng khắp lối. Cây cối dường như dồn hết nhựa mà xanh. Những cây bàng hát khúc ca tươi xanh lấp lánh màu ngọc bích. Cây phơi phới và tràn đầy sức sống, tưởng chừng chỉ bấm nhẹ vào mặt lá bóng mướt như quết một lớp dầu bóng kia là nhựa tràn ứa ra. Cánh đồng như một tấm thảm xanh, lúa đã đứng cái, những lá lúa nhọn tua tủa vươn lên cùng nắng mới, đanh và sẫm hơn, không còn non mướt, mềm mượt như hồi giữa mùa xuân. Cây cối đã vãn hoa, đang vào mùa kết trái. Bầu, mướp với tay leo, một vài khóm trồng sớm đã bắt đầu buông thõng quả xuống dưới mặt giàn...
Khi ấy, mùa xuân đã làm tròn sứ mệnh của mình. Xuân đang theo chuyến đò ngang sang sông về nơi nào đó không ai biết. Chỉ thấy không gian ngập tràn màu nắng.
Nắng lấp loá những dòng sông, nắng nhảy múa trên vạn vật mà reo ca, nô đùa cùng gió đông nam mà réo rắt, hân hoan cùng đất trời mà say mềm, ngất ngây. Nắng chảy tràn khắp mọi nơi, làm khô dần mặt đất sau những ngày mưa phùn ẩm thấp. Ra ngoài trời, nắng đã ran rát da nhưng núp vào bóng cây lại thấy mát lạnh, dễ chịu, khoan khoái vô cùng.
Đâu đó vẫn còn vương hơi xuân, có ngày đỏng đảnh, cơn gió se sẽ đến cùng cái lạnh của mùa qua đọng lại thì thầm từng nỗi nhớ.
Lòng bâng khuâng đến lạ. Xuân dường như chưa hẳn qua mà hơi hướng mùa hè đã dâng đầy. Những gì tốt đẹp của mùa xuân vẫn còn luyến tiếc, muốn lưu lại mãi trong ký ức. Đó là một khóm hoa ly, lan hồ điệp hay thược dược… rực rỡ ngày Tết mà ta tự tay chăm bón, vun trồng. Đó là thời khắc bên người thân yêu những phút giây đoàn viên lúc giao thừa ấm áp…
Đặc biệt là lúc chia xa, con cháu về lại nơi sinh sống, làm việc, tr ở lại quê nhà mảnh vườn cũ với cha mẹ đã già. Làm sao quên nổi bàn tay mẹ gầy lần gậy run run, bịn rịn và ánh mắt thăm thẳm của cha!... Mùa đi rồi biết có còn ngoảnh lại?
Rồi một buổi sáng tinh khôi, mở tung cửa sổ ra, tia nắng mỏng manh trong veo như tơ trời xuyên qua tầng tầng, lớp lớp lá xanh mang theo tiếng chim ríu rít cùng hương cau thoang thoảng trước hiên nhà, khởi lên một ngày ấm áp.
Tranh của Phạm Văn Tuấn TCVN NB số 318
Ngoài vỉa hè, hàng sấu xanh um đã bắt đầu thay lá. Những chiếc lá già chuyển màu vàng rồi rụng lác đác dưới gốc cây. Không thay hết lá như bàng, không đồng loạt như xà cừ, sấu dát đủ tấm thảm vàng mỏng lên mặt đất mà cây vẫn xanh tươi. Những chiếc lá dạo chơi cùng gió bay khắp con đường. Khi ấy, ngọn cây đã lấm tấm chùm nụ nhỏ xíu. Rồi một ngày bắt gặp một quầng trắng dưới tán cây, li ti, đều đặn như ai rắc tấm xuống mặt đường, ngước lên mới biết sấu đã nở hoa. Một mùi hương nhè nhẹ, mỏng manh, mơ hồ theo cơn gió bay đi gợi về tuổi thơ tranh nhau quả sấu con chấm muối mà suýt sặc nước miếng.
Mùa sinh sôi. Đêm đêm, côn trùng rỉ rả, hân hoan cùng những bữa tiệc âm thanh vọng khắp cánh đồng.
Cơn mưa rào đầu mùa gõ lộp bộp trên mái tôn. Từng hạt mưa đuổi nhau trên sân, trên đường, rát mặt. Tiếng sấm đì đùng ở phía trời xa báo hiệu mùa hè đã đến thật rồi. Cây cối tắm mưa say ngả ngốn. Cánh đồng trắng một màn mưa. Người ta nói, đó là mưa vàng mưa bạc, là trận mưa quý giá của trời tặng đất, tặng cho nhà nông bởi: “Lúa chiêm lấp ló đầu bờ/ Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên”.
Sau cơn mưa, cánh đồng như xanh hơn, tươi tốt hơn. Một màu xanh hứa hẹn vụ chiêm được mùa, chắc hạt. Những sắc nâu non trên cành bằng lăng mới hôm qua như những búp hồng lộc nay đã chuyển màu xanh nhạt rồi thẫm dần. Đầu cành nhú ra những chùm nụ xinh xinh chờ một ngày nắng đẹp bung nở tím trời.
Sen đã bắt đầu một vòng đời mới. Bên những cọng khô gục xuống mặt nước đã nảy lên những búp non. Những lá sen nâu hồng pha màu xanh như bàn tay xoè khắp mặt sông. Đâu đó trong gió thoảng, hương sen đã manh nha từ lá bay lên dịu dàng.
Cứ thế, trời đất chuyển mình từng giây phút.
Những tán lá xanh um che rợp cả sân trường gọi bầy ve về ca hát. Thầy cô và học trò bước vào mùa nước rút. Những chiếc đồng hồ đếm ngược bất ngờ xuất hiện trên góc bảng xanh. Thời gian được đo bằng ngày, đích đến là ngày thi. Đồng hồ đếm ngược đó quay dần về phía trước, phía của tương lai, phía của kỳ vọng, của ước mơ, hoài bão và phía của những trăn trở, băn khoăn.
Chẳng vì thế mà gương mặt học trò bớt đi nét vô tư, tinh nghịch. Sân trường vẫn ồn ào, náo nhiệt như nó vốn có mỗi ngày, chỉ có thầy cô là đăm chiêu hơn, lo lắng hơn khi những chuyến đò đang dần cập bến.
Buổi chụp kỷ yếu với đủ trò tinh nghịch của lũ trẻ cuốn thầy cô, cha mẹ vào niềm vui trước dấu mốc ngưỡng cửa trưởng thành. Rồi một ngày nào đó, xem lại những video clip lòng lại ngậm ngùi tiếc nuối một mùa hè đã xa.
Những chữ ký nguệch ngoạc của những đứa bạn cùng lớp để lại trên áo trắng của tuổi học trò, những dòng lưu bút sẽ lưu lại kỷ niệm tuổi học trò thương mến. Để rồi mai đây, khi mỗi đứa mỗi nơi, lòng lại dâng trào cảm xúc và rưng rưng khi nghe bài hát Mong ước kỷ niệm xưa của nhạc sĩ Nguyễn Xuân Phương mà cả lớp đã từng hát trước lúc chia tay:“Đặt bàn tay lên môi, giữ chặt tiếng nấc nghẹn ngào/ Thời gian sao đi mau xin hãy ngừng trôi/ Dù vẫn mãi luyến tiếc khi đã xa rồi/ Bạn bè ơi, vang đâu đây, còn giọng nói tiếng cười/ Những nỗi nhớ niềm thương gửi cho ai...”
Cây phượng đã phủ xanh lớp lá như lá me non và từng chùm nụ bé xíu đã chìa ra nơi đầu cành đợi nhau một ngày hè đồng loạt thắp lửa. Người ta gọi đó là hoa học trò. Hoa nở cũng là mùa thi. Bao nhiêu mùa thi đi qua là bấy nhiêu lần phượng cháy rực bầu trời. Phải chăng phượng muốn nhen ngọn lửa lòng mà giục giã học trò dốc sức siêng năng ôn luyện để thấy những nụ cười tươi ùa ra cửa phòng thi, để những điểm mười đỏ tươi như cánh phượng nở bừng trong trang giấy? Phải chăng phượng cháy đỏ hết mình nhắc ta hãy cố gắng hết sức, đừng để tháng năm qua đi lại hối hận về sự lười biếng ngày nào?
Một mùa hè mới đến, một chân trời mới mở ra với bao điều ước vọng. Những cánh diều lại vi vút tầng không, mang theo những ước mơ của mỗi người cùng khát vọng về phía cao xa.
Và nắng và gió và những cơn mưa đang chào đón, trong đó, liệu có một cơn mưa đầu mùa tôi chưa kịp đặt tên? Cơn mưa đầu mùa đó đã thành lời nhắc hẹn. Hạ đã về và mưa thành kỷ niệm trong tôi. Ta đã chạm vào hạ. Hạ ơi!
H.K.Q
(Nguồn: TC VNNB số 321 - 07/2026)