Ngõ quê - miền ký ức dịu dàng

HOÀI THƯƠNG

            Có những miền ký ức không cần gọi tên cũng tự biết là quê. Không phải là cánh đồng, không hẳn là dòng sông, mà là những con ngõ nhỏ - nơi in dấu bước chân đầu đời, nơi giữ lại tiếng cười, giọt nước mắt, và cả những khoảng lặng rất riêng của mỗi người. Với tôi, ngõ quê không chỉ là lối đi, mà là một miền thương nhớ âm thầm, sâu lắng, theo suốt hành trình trưởng thành.

            Một ngày trở về giữa cái nắng hè như rót lửa, bước qua cổng làng, lòng chợt dịu lại. Phía xa kia, những con ngõ quen vẫn nằm đó, nép mình dưới tán cây xanh mát. Không ồn ào, không phô trương, ngõ quê bình dị như hơi thở, nhưng lại có sức níu giữ kỳ lạ. Dường như chỉ cần đặt chân vào đó, mọi mệt mỏi của phố xá ồn ào lập tức tan đi, nhường chỗ cho cảm giác an yên đến lạ. Thuở bé, ngõ là thế giới rộng lớn của tôi và lũ bạn. Đôi chân trần hồn nhiên rong ruổi trên từng đoạn đất, từng viên gạch, từng phiến đá. Có con ngõ quanh co như mê cung, hai bên ken dày tre trúc, ánh nắng chỉ len lỏi thành từng vệt nhỏ. Muốn sang nhà hàng xóm phải đi vòng, nhưng chẳng đứa nào thấy phiền, bởi mỗi khúc quanh đều là một khám phá mới. Lại có con ngõ thẳng tắp, dài hun hút, hai bên là giậu chè tàu xanh mướt được xén tỉa gọn gàng. Những buổi trưa hè, ngõ như dải lụa xanh mát, trải dài dưới ánh nắng vàng chói chang. Có con ngõ ôm lấy bờ ao, nơi lục bình tím ngắt trôi lững lờ theo gió. Những buổi chiều, chúng tôi ngồi bên mép nước, thả chân xuống làn nước mát, nhìn những đám mây trôi chậm rãi. Lại có con ngõ lát đá xanh, nhẵn mịn theo năm tháng. Những bước chân qua lại đã mài nhẵn từng góc cạnh, để lại cảm giác mát lành mỗi khi chạm vào. Những con ngõ ấy, mỗi nơi một dáng vẻ, nhưng đều chung một nét hiền hòa, dung dị.

            Ngõ quê đẹp nhất là khi đi qua bốn mùa. Mỗi mùa là một sắc màu, một hơi thở riêng, như những chương khác nhau của một cuốn sách tuổi thơ. Mùa xuân, ngõ như thức dậy sau giấc ngủ dài. Cúc tần mơn mởn trổ lá non, dây tơ hồng vàng óng quấn quýt bên hàng rào. Hoa xoan rụng trắng lối, từng cánh hoa nhỏ li ti rơi nhẹ như mưa. Mỗi bước chân đi qua là một lần xao động, như bước vào một miền cổ tích giản dị mà thân thương. Mùa hè, ngõ rực rỡ và đầy sức sống. Hoa dâm bụt đỏ thắm đung đưa trước gió, như những đốm lửa nhỏ thắp sáng không gian. Những quả duối chín vàng, thơm lừng, lấp ló trong tán lá rậm rạp, khiến lũ trẻ chúng tôi không thể cưỡng lại mà leo trèo hái trộm. Tiếng ve râm ran, tiếng cười vang lên khắp lối, khiến ngõ quê như một bản nhạc sôi động của tuổi thơ. Mùa thu, ngõ trở nên trầm lắng hơn. Lá lộc vừng nhuộm vàng lối nhỏ, rơi nhẹ theo từng cơn gió heo may. Những chuỗi hoa hồng rủ mềm, phảng phất một vẻ đẹp dịu dàng, man mác. Không còn những trò chơi ồn ào, chỉ còn những bước chân chậm rãi và những suy nghĩ vu vơ của những đứa trẻ bắt đầu lớn. Mùa đông, ngõ khoác lên mình vẻ tĩnh lặng. Cây trạng nguyên nở đỏ bên hiên nhà ai, như một đốm lửa ấm giữa cái lạnh giá. Gió hun hút thổi qua những hàng tre, tạo nên âm thanh xào xạc như lời thì thầm của đất trời. Ngõ vắng hơn, nhưng không hề lạnh lẽo, bởi trong mỗi căn nhà nhỏ, hơi ấm vẫn lan tỏa.

            Ngõ quê không chỉ là cảnh vật, mà còn là nơi lưu giữ tình người. Những buổi sáng sớm, tiếng chim ríu rít đánh thức cả không gian. Buổi trưa, ngõ vắng lặng, chỉ còn chú trâu nằm nhai cỏ bên bụi tre, thong thả như chính nhịp sống nơi đây. Chiều về, ngõ lại rộn ràng tiếng trẻ con nô đùa, tiếng gọi nhau í ới, tiếng cười vang vọng. Trong ký ức tôi, có hình ảnh mẹ đứng nơi đầu ngõ, hong mái tóc còn ướt sau một ngày làm đồng vất vả. Ánh nắng chiều rơi nhẹ trên vai mẹ, khiến dáng người gầy gò trở nên ấm áp lạ thường. Ngõ là nơi mẹ dõi theo từng bước chân tôi lớn lên, từ những bước đi chập chững đầu đời đến những lần rời quê lên phố. Tôi nhớ như in lần đầu tiên bước ra ngõ, mẹ đứng phía sau, ánh mắt đầy lo lắng xen lẫn tự hào. Và cũng chính nơi ấy, mẹ tiễn tôi đi xa, tay đùm dúm nào rau, nào quả. Mẹ đứng đó, lặng lẽ nhìn theo cho đến khi bóng tôi khuất hẳn. Ngõ quê khi ấy bỗng dài hơn, rộng hơn, và cũng buồn hơn.

            Không chỉ có tình mẹ, ngõ còn là nơi gắn kết tình làng nghĩa xóm. Những ngày mưa dầm, lối ngõ lầy lội, trơn trượt, nhưng chẳng ai ngại ngần. Người mang sang nhà kia vài con cá khô, người gửi nhà nọ bát cà muối. Những thứ giản dị ấy lại ấm áp vô cùng, bởi nó chứa đựng sự sẻ chia chân thành. Rồi tôi lớn lên, rời xa ngõ quê, bước vào những con đường rộng lớn hơn. Phố xá đông vui, ánh đèn rực rỡ, nhưng đâu đó trong lòng vẫn luôn có một khoảng trống. Mỗi khi dạo bước giữa những con đường thênh thang, lòng lại chợt nhớ về những con ngõ nhỏ. Nhớ cái cảm giác bình yên khi đi dưới hàng tre, nhớ tiếng gọi quen, nhớ cả mùi đất sau cơn mưa.

            Ngõ quê không ồn ào, không náo nhiệt, nhưng lại có sức sống bền bỉ. Nó lặng lẽ đón những đứa trẻ lớn lên, rồi tiễn chúng đi xa, và vẫn kiên nhẫn chờ ngày chúng trở về. Dẫu thời gian có trôi, dẫu cuộc sống có đổi thay, ngõ vẫn ở đó, như một phần không thể tách rời của ký ức. Có lẽ, trong mỗi người, đều có một “ngõ quê” như thế. Một nơi để nhớ, để thương, để mỗi khi mệt mỏi lại muốn quay về. Và tôi biết, dù đi bao xa, ngõ quê vẫn là nơi chốn bình yên nhất trong lòng mình - nơi bắt đầu của những yêu thương, và cũng là nơi neo giữ những hoài niệm không bao giờ phai nhạt.

Ảnh: BÙI LIÊM

             H.T

(Nguồn: TC VNNB số 321 - 07/2026)