TRẠI SÁNG TÁC SAU BÃO BIỂN

ĐỨC HẬU - TRẦN LỘC  

Trại sáng tác Văn học Nghệ thuật (VHNT) Ninh Bình quý IV năm 2025 dành cho các hội viên Hội VHNT Ninh Bình (cũ) được tổ chức tại xã Thịnh Long tỉnh Ninh Bình sau cơn bão Bualoi (bão số 10) chừng hơn một tháng. Sau cơn bão, trên bờ biển vẫn còn cơ man những mảnh gỗ, gốc cây, thùng xốp, chai nhựa, vỏ sò, vỏ ốc, rong rêu… bị sóng đánh dạt vào nằm rải rác tạo nên cảnh tượng tan hoang. Những đôi mắt ngư dân hoang hoải nhìn về phía xa xăm, ngoài kia gió đã lặng, biển đã yên, dẫu sao dư chấn của cơn bão vẫn còn đè nặng tâm can. Nhưng ngư dân ở đây là những con người không dễ khuất phục, họ lại vá lưới, sửa tàu, lại chuẩn bị cho những chuyến ra khơi đánh bắt hải sản.

Dọc bờ biển Thịnh Long ngổn ngang những khối bê tông ba chạc chất cao như núi, đang chờ được xếp xuống biển làm thành hàng lớp với nhiệm vụ chia nhỏ ra những con sóng dữ dằn. Công trường đang tiến hành khẩn trương, tiếng máy trộn bê tông, tiếng xe cần cẩu, máy xúc hòa trong tiếng sóng biển tạo nên một âm thanh rộn ràng hối thúc, có cảm giác như những người được giao nhiệm vụ “phá sóng” đang chạy đua với biển cả.

Đồng chí Nguyễn Đăng Hào, Chủ tịch Hội VHNT phát biểu khai mạc                                                                                Ảnh: MINH TUYỀN

Quang cảnh ấy trở thành đề tài khá hấp dẫn cho các nghệ sĩ nhiếp ảnh và các họa sĩ sáng tác. Ngay sau khi Hội tổ chức khai mạc trại các nghệ sĩ nhiếp ảnh đã hăm hở ra hiện trường. Những cỗ máy xúc như những bàn tay sắt khổng lồ vươn lên trong ánh nắng bình minh hoặc hoàng hôn, quắp từng miếng bê tông nặng ngót nghét chục tấn xếp đặt có hàng lối ra biển. Hình ảnh lao động đã được nghệ sĩ Vũ Đức Phương, Trần Văn Lũy, Nắng Thu, Vũ Tự Cuông, Đồng Tiệp Khắc… thu vào ống kính với hàng trăm file ảnh chất lượng và nghệ thuật cao. Các nghệ sĩ nhiếp ảnh như Phạm Lệ Thanh, Hương Giang, Trần Hùng, Mạnh Thắng, Trường Huy… đi tìm cái đẹp trong lao động của bà con làng biển như sửa tàu thuyền, vá lưới, sửa kèn, thu hoạch rau củ quả. Tác phẩm “Phụ nữ miền biển” của nghệ sĩ Phạm Thị Lệ Thanh là một tác phẩm đẹp, thể hiện sự lạc quan yêu đời của những người phụ nữ miền biển sau cơn bão tàn khốc.

Các họa sĩ có sáng kiến mở Trại sáng tác Mỹ thuật trong Trại sáng tác VHNT. Cảm xúc về biển được các họa sĩ sáng tác với tấm lòng nặng tình nặng nghĩa với biển. Chỉ trong một thời gian ngắn, trại trong trại của các họa sĩ đã thu hoạch được hơn 20 tác phẩm. Ngoài các tác phẩm ký họa chân dung các văn nghệ sĩ, người lao động phải kể đến tác phẩm “Kéo lưới” của họa sĩ Nguyễn Anh Đức; họa sĩ Phan Tuấn Ngọc với tác phẩm: “Sương biển” và “Lòng biển”; các tác phẩm: “Cầu Ngói”, “Tâm sự”, “Di sản” là của họa sĩ Kim Đức Thạo; họa sĩ Phạm Xuân Thịnh có tác phẩm: “Thời gian”. Họa sĩ trẻ Phạm Hồng Phúc cũng là hội viên mới của hội có 8 tác phẩm, trong đó nổi bật có “Vươn khơi bám biển”, “Kè biển”. Theo nhận xét của ban tổ chức trại và anh chị em văn nghệ sĩ các tác phẩm hội họa đều đẹp đều mang lại sự thích thú cho người xem.

Văn nghệ sỹ dự trại sáng tác                                                                                                                                                   Ảnh: MINH TUYỀN

Bốn nhạc sĩ tham dự trại lần này là bốn phong cách sáng tác, nhưng ở bảy tác phẩm báo cáo trại vẫn chung ở một điểm, giai điệu nhẹ nhàng, thướt tha, trữ tình. Những ca khúc do chính các nhạc sĩ trình bày đã phần nào cuốn hút người nghe; như độc đáo đậm chất Tây nguyên của Ninh Mạnh Thắng với: “Đak Bla dòng sông đại ngàn”; êm dịu, sâu lắng của Hà Ân với “Khát vọng hòa bình”, “Ninh Bình tình ca ngày mới”, “Em về quê anh”, “Về Cồn Thoi”; trữ tình, lãng mạn của Lã Chí Kỳ với “Mẹ tôi”, “Cúc họa mi” và cũng rất lãng mạn đưa người nghe vào với khung trời mùa thu mê hoặc của Lê Đăng Khoa với “Mùa thu cho em”.

Năm nay nhà văn Thúy Hoàng (bộ môn văn xuôi) thử bút lực qua tác phẩm kịch bản “Ngôi sao xanh” viết cho thiếu nhi. Kịch của Thúy Hoàng tươi sáng, hồn nhiên phù hợp với đối tượng chị đề cập. Nghệ sĩ Bách Bốn viết hoạt cảnh chèo “Tự hào quê mình Tràng An”, lời thơ giản dị, mộc mạc nhưng vẫn da diết. Đạo diễn Ngô Lương Thu hoàn thành câu chuyện truyền thanh “Chuyện làng chài” tuyên truyền về quy định chống khai thác thủy sản trái phép.

Các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, tác giả Mai Đức Hạnh với bài viết: Nhân đọc “Văn hóa khoa bảng làng La”; tác giả Lê Doãn Đàm với: “Ninh Bình xưa và nay”; tác giả Phạm Đức Hoàn, tác phẩm: Với hai sự kiện diễn ra trước và sau trận Him Lam chiến dịch Điện Biên Phủ. Đã thể hiện sự nghiên cứu công phu, tôn trọng các sự kiện lịch sử, cẩn trọng trong từng câu chữ.

Nhà văn Nguyễn Thị Bình, bộ môn Lý luận Phê bình văn học, có hai bài thơ và một tác phẩm lý luận phê bình; “Đôi điều cảm nhận về Chế Lan Viên trong tôi”, một bài viết có tính học thuật, lý luận văn học được thể hiện rõ nét, đã thuyết phục được người đọc và làm nổi bật lên thơ của nhà thơ lớn Chế Lan Viên.

Các tác giả văn xuôi có năm tác phẩm bút ký, truyện ngắn, đề cập đến nhiều đề tài. Yếu tố con người chủ thể chính của những vấn đề được các tác giả khai thác linh hoạt sống động, có cá tính, có chiều sâu. Cốt truyện được xây dựng bài bản, hấp dẫn lôi cuốn người đọc. Vấn đề trong truyện rõ ràng, mỗi truyện là một thông điệp gửi đến độc giả. Có thể kể đến “Cảm xúc Thịnh Long” ký của tác giả Hải Âu; “Vết xăm hình con rết” truyện ngắn của tác giả Bùi Hồng; tác giả Nguyễn Minh Ngọc với truyện ngắn “Tím ngát hoàng hôn”, và ba truyện ngắn viết cho thiếu nhi của tác giả Thúy Hoàng.

Các tác giả ở bộ môn thơ luôn đông đảo và có nhiều tác phẩm. Trại năm nay ban tổ chức nhận được 88 bài thơ của 23 tác giả. Không chỉ có viết về biển mà các tác giả còn đề cập đến muôn vẻ của cuộc sống. Đề tài về Đảng, Bác, quê hương đất nước luôn được đề cao và chú trọng. Tác giả Đỗ Việt Anh viết trong bài thơ “Nơi ấy quê mình”: “… Lắng trong hồn ta làn chèo, hầu đồng, xéc bùa, hát xẩm/ Nghe rì rầm tự ngàn xưa rừng Cúc Phương lá hát…”. Nhà thơ Đinh Ngọc Lâm dạt dào cảm xúc khi đứng trước biển qua bài thơ “Về lại Thịnh Long”: “…Thịnh Long ơi em đứng mũi chịu sào/ Biết bao trận hoang tàn bờ bãi/ Rốn lốc xoáy bàng hoàng kinh hãi/ Những đêm buồn trời vắng trăng sao…”. Sau sáp nhập tỉnh Ninh Bình (mới) đang vươn mình cùng với cả nước xây dựng tỉnh ta vững mạnh về an ninh quốc phòng, phát triển vượt bậc về kinh tế, điều đó thật tự hào, tác giả Trần Quang Hiển viết trong bài thơ “Tỉnh Ninh Bình mới”: “… Nay hội nhập tạo thành sức sống/ Kỷ nguyên vươn mình đất nước bay lên…”. Đề tài về miền núi, ở đây là mảnh đất Nho Quan quê hương, tác giả Vũ Thành luôn dành cho quê tình mến thương dấu yêu da diết, ông gửi nỗi niềm mình trong bài thơ “Tiếng rừng”. Tác giả Đinh Trung Hưng bâng khuâng trước cảnh tượng thiên nhiên vào khoảnh khắc giao mùa ở các bài thơ “Bất chợt heo may”, “Thu đi”. Thơ của tác giả Nguyễn Thị Liên luôn giản dị dễ thương đằm thắm diết da đầy nữ tính và bộc lộ ý nghĩ chính trực: “Điều em trọng/ Nằm giữa con tim/ Lặng lẽ âm thầm/ Chắt chiu vun vén/ Sống giản đơn như củ khoai củ sắn/ Lời yêu thương chân thật lòng mình.” (Lời yêu thương nói tự tim mình). Tác giả Nguyễn Đình Vân đang đổi mới thơ qua những bài thơ mang chiều sâu ngẫm ngợi lẽ đời, tuy nhiên ông vẫn dành tình cảm tha thiết với quê hương và với người mẹ tảo tần: “Lom khom mẹ vợt bùn non/ Gày khô tay mẹ khỏa tròn bóng mưa/ Bùn sâu chìm lặn đường bừa/ Con cua con ốc bò chưa tới bờ…” (Mẹ vợt bùn non).

“Miền Trung ơi gió có nghe lòng ta khóc” là tiếng lòng nức nở, là nước mắt xót xa của trái tim người làm thơ Lê Tuấn Nam trước những cơn lũ hung dữ nhấn chìm nhà cửa ruộng đồng: “…Miền Trung ơi, mảnh đất gầy nhẫn nhịn/ Nào kịp khô giấc ngủ cũ năm xưa/ Lại oằn mình giữa mùa mưa tê tái/ Lại gồng vai trĩu nặng gánh đau thừa…”. Tác giả Trần Lộc cảm nhận và trải lòng trước biển qua bài thơ “Chân sóng”: “Cứ thẫn thờ vỗ lên từng phiến đá/ Tìm thân quen trong ngàn vạn bàn chân/ Bàn chân nào làm vỡ tung trắng xóa/ Lòng đại dương trong vắt xanh ngần...”. Bùi Thị Nhài có một tứ thơ khá lạ, và ý thơ cũng độc đáo trong bài thơ    “Ngủ với mẹ chồng”: “Đêm nay ngủ với mẹ chồng/ Lại nghe gió lọt giữa thông thênh nhà…”. Nhà thơ Trần Lâm Bình trong một chiều Thịnh Long bỗng dưng mưa, cảm xúc chợt đến và ông có bài thơ tình “Bất chợt”: “…Hạt mưa em hạt mưa anh/ Mưa rơi xối xả giăng mành quanh ta…”. Tác giả Mạc Khải Tuân sáng tác 10 bài thơ, ký gửi nỗi niềm cùng những trăn trở về cuộc đời, về xã hội. Nguyễn Văn Viết có một chùm thơ viết cho thiếu nhi. Viết cho đối tượng nhi đồng Nguyễn Văn Viết bắt đầu cũng đã có những khám phá ngộ nghĩnh: “… Bờ ao bướm bị thôi miên/ Bay đi bay lại đảo điên trưa hè/ Chuồn ngô ra vẻ lắng nghe/ Bèo tây đọ sắc một bè dưới ao…”(Vườn nhà em).

Trong lễ tổng kết trại sáng tác VHNT Ninh Bình quý IV năm 2025, nhà thơ - nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Đăng Hào (Bình Nguyên) Chủ tịch Hội, đã cảm kích trước sự tham gia đông đảo của các văn nghệ sĩ Ninh Bình (cũ), đánh giá cao sự say mê sáng tác của hội viên và Chủ tịch hội hy vọng, trong thời gian tới cùng với anh chị em văn nghệ sĩ hai tỉnh Hà Nam và Nam Định, đội ngũ văn nghệ sĩ tỉnh Ninh Bình (mới) sẽ luôn đổi mới sáng tạo sáng tác được nhiều những tác phẩm có giá trị, phục vụ kịp thời các nhiệm vụ chính trị của Đảng, Nhà nước và của tỉnh.

ĐH - TL (Ảnh: MINH TUYỀN)

(Nguồn: TC VNNB số 312 - 11/2025)