Trong veo ngày chớm hạ
Tản văn của TIẾN ĐẠT
Mùa xuân không rời đi bằng một lời từ biệt rõ ràng. Nó lặng lẽ khép lại như một giấc mơ dịu dàng, để lại phía sau những cánh hoa xoan tím nhạt rơi đầy lối nhỏ, ướt mềm trong màn mưa phùn dai dẳng. Người ta chỉ chợt nhận ra xuân đã qua khi một buổi sáng thức dậy, ánh nắng không còn mỏng như tơ mà đã trở nên ấm áp hơn, vàng hơn, trải dài trên hiên nhà như một tấm lụa óng ả. Ấy là lúc mùa hạ gõ cửa, rất khẽ, nhưng đủ để đánh thức mọi giác quan.
Ngày chớm hạ, quê nhà như khoác lên mình một tấm áo mới, tươi tắn và rực rỡ. Không ồn ào, không gay gắt như giữa mùa, hạ đến bằng vẻ trong veo, tinh khôi, khiến lòng người cũng trở nên nhẹ nhõm lạ thường. Ánh nắng đầu hạ chưa chói chang, chỉ đủ làm bừng sáng từng góc vườn, từng lối ngõ, từng hàng cây, để tất cả hiện lên rõ ràng, sống động như một bức tranh vừa được gột rửa sau cơn mưa. Bên thềm nhà, khóm lựu bắt đầu nhen lên những đốm lửa đỏ. Những bông hoa lựu nhỏ xinh, rực rỡ như những chiếc đèn lồng tí hon, lung linh trong nắng sớm. Giò lan cẩm cù rủ xuống từng chùm hoa trắng hồng, kết lại thành những chiếc tổ ong mềm mại, tỏa ra thứ hương thơm nhẹ nhàng, thanh khiết. Khóm loa kèn đứng vươn cao, những bông hoa trắng muốt như những chiếc kèn nhỏ, kiêu hãnh đón nắng, đón gió, như muốn báo hiệu rằng mùa hè đã thực sự bắt đầu.
Ở góc vườn, bụi nhài lấm tấm những nụ trắng tròn, e ấp như những cô gái mới lớn. Ban ngày, chúng lặng im, nhưng chỉ cần đêm buông xuống, hương nhài sẽ len lỏi khắp không gian, dịu dàng mà quyến luyến. Giàn thiên lý vươn mình theo nắng, những chùm hoa xanh cốm ẩn hiện giữa lớp lá non mơn mởn. Mỗi khi có cơn gió nhẹ lướt qua, giàn thiên lý khẽ đung đưa, như đang thì thầm điều gì đó với đất trời. Ngoài ngõ, tiếng chim chích chòe vang lên lảnh lót, trong trẻo đến mức tưởng như có thể chạm tay vào. Âm thanh ấy len qua từng tán lá, hòa vào tiếng lá xào xạc, tạo thành một bản nhạc quê giản dị mà đầy sức sống. Giậu chè tàu sau những cơn mưa đầu hạ càng xanh mướt, lá non mơn mởn như vừa được đánh thức. Những dây bí, dây bầu không chịu đứng yên, thi nhau vươn ngọn, bám vào giàn, rung rinh những bông hoa vàng, hoa trắng nhỏ xinh. Hàng cau trước cửa xòe những tàu lá dài, đón ánh nắng như những cánh tay rộng mở. Vài bẹ hoa cau mới nở thả vào không gian một làn hương dịu ngọt, thoảng qua mà khiến người ta phải dừng lại hít hà. Sau vườn, những khóm chuối phe phẩy tàu lá to bản, xanh biếc như những chiếc quạt khổng lồ. Mỗi lần gió thổi qua, lá chuối va vào nhau tạo nên âm thanh sột soạt, nghe thật thân quen, gần gũi. Trên cây hồng xiêm, quả sai lúc lỉu. Lũ chim sâu lích rích chuyền cành, đôi mắt nhỏ lanh lợi ngó nghiêng tìm kiếm. Thỉnh thoảng, một chiếc lá mít già rơi xuống sân, phát ra tiếng “vèo” khẽ khàng nhưng đủ làm bầy sẻ nâu giật mình, bay vút lên mái hiên. Cả khoảng không bỗng chốc xao động, rồi lại nhanh chóng trở về yên tĩnh như cũ.
Ở góc sân, chú gà trống với bộ lông sặc sỡ nhảy phốc lên đỉnh cây rơm. Nó vươn cổ gáy vang, âm thanh khỏe khoắn, dõng dạc như gọi mặt trời lên cao hơn nữa. Tiếng gáy ấy không chỉ đánh thức một ngày mới, mà còn đánh thức cả những ký ức xa xăm trong lòng người. Bên giếng nước, mẹ vẫn tất bật với công việc quen thuộc. Chiếc gầu tre thả xuống giếng, va vào thành tạo nên những âm thanh lanh canh, vang vọng. Nước giếng mát lạnh, trong veo, phản chiếu bầu trời xanh biếc và vài đám mây lững lờ trôi. Hình ảnh ấy giản dị thôi, nhưng lại gợi lên một cảm giác bình yên đến lạ. Đường làng những ngày chớm hạ xanh mát bởi những vòm nhãn, xà cừ. Ánh nắng len qua từng kẽ lá, đổ xuống mặt đường những vệt sáng loang lổ như những mảnh ghép của ký ức. Gió mang theo hương hoa đồng nội, thơm mát và dễ chịu. Đi dưới những tán cây ấy, người ta như được chở che, như trở về với một điều gì đó rất đỗi thân quen. Bụi tre đầu làng uốn cong theo gió, những thân tre mềm mại mà dẻo dai. Tiếng tre rì rào như lời ru của đất, của trời, của bao thế hệ đã đi qua. Dưới chân tre, đám sài đất bò lan, trổ những bông hoa vàng rực rỡ. Mấy con cào cào xanh óng ánh bám vào cọng cỏ, vẫn còn đọng lại những giọt sương đêm lấp lánh. Ngoài đầm, nước trong vắt. Những lá sen non bắt đầu vươn lên khỏi mặt nước, tròn trịa và mơn mởn. Dù chưa nở hoa, nhưng chỉ cần nhìn những búp sen đang lớn dần, người ta cũng có thể hình dung ra một mùa sen rực rỡ đang đến gần. Chẳng bao lâu nữa, sen trắng, sen hồng sẽ thi nhau khoe sắc, tỏa hương thơm ngát khắp không gian.
Cánh đồng quê vào độ này cũng trở nên đặc biệt hơn. Lúa đã trổ đòng đòng, hương thơm ngan ngát lan theo gió. Những bông lúa còn non, xanh mướt, đung đưa như sóng biển mỗi khi gió thổi qua. Thấp thoáng giữa đồng là bóng những người nông dân, áo nâu, nón trắng, cần mẫn cào cỏ, chăm sóc từng thửa ruộng. Họ là những người giữ cho cánh đồng luôn xanh, luôn sống.
Những mương nước đầy ắp, phản chiếu bầu trời. Bèo lục bình trôi lững lờ, tím biếc một góc nhỏ. Tiếng cuốc vọng về từ những lùm cây rậm rạp bên bờ ruộng, nghe xa xăm mà da diết. Ngoài triền đê, đàn bò thong thả gặm cỏ, từng bước chậm rãi, bình thản như chính nhịp sống nơi đây.
Gió từ con sông gần đó thổi vào, mang theo hơi nước mát rượi. Những đám hoa cỏ may tím biếc bị cuốn tung lên, xoay tròn trong không trung. Trên cao, cánh diều chao nghiêng, lơ lửng giữa nền trời xanh thẳm. Dây diều căng, tiếng sáo vi vu như một bản nhạc không lời, gợi nhớ về những ngày thơ bé chạy chân trần trên bãi cỏ. Đi giữa quê nhà những ngày chớm hạ, người ta bỗng thấy lòng mình dịu lại. Không còn những vội vã, bon chen, chỉ còn lại sự tĩnh lặng và an nhiên. Mỗi cơn gió thoảng qua đều mang theo một chút ký ức. Mỗi âm thanh vang lên đều gợi nhắc về một thời đã xa.Có những nỗi nhớ không gọi thành tên, chỉ lặng lẽ dâng lên khi ta bắt gặp một khung cảnh quen thuộc. Có những yêu thương tưởng đã ngủ quên, lại bất chợt sống dậy trong một buổi chiều đầy nắng. Quê nhà, với tất cả những gì giản dị nhất, luôn có cách khiến con người ta phải quay về, dù chỉ là trong ký ức.
Ngày chớm hạ trong veo như một giấc mơ chưa kịp tan. Nó không rực rỡ đến chói lòa, không ồn ào đến náo nhiệt, mà nhẹ nhàng, tinh tế, len lỏi vào từng góc nhỏ của tâm hồn. Và chính trong sự trong trẻo ấy, người ta tìm thấy sự bình yên - thứ bình yên tưởng chừng đơn giản nhưng lại vô cùng quý giá.
T.Đ
(Nguồn: TC VNNB số 318 - 04/2026)